Alumnado de Traballo Social implícase na promoción do benestar socioemocional en mulleres privadas de liberdade

Alumnado do Grao de Traballo Social, da Facultade de Educación e Traballo Social do campus de Ourense, está a desenvolver o proxecto Promoción do benestar socioemocional en mulleres privadas de liberdade en colaboración co Centro Penitenciario de Pereiro de Aguiar. Ao longo deste cuadrimestre deseñarán e realizarán diferentes actividades con este colectivo.

A iniciativa enmárcase no proxecto Educa na Diversidade, Transforma a Sociedade, coordinado por María José Vázquez, do Grupo innova_Transdisciplinar da UVigo e profesora da Facultade de Educación e Traballo Social, sendo beneficiario da convocatoria de proxectos de aprendizaxe-servizo da Vicerreitoría de Extensión Universitaria. Conta ademais co apoio da Área de Equidade e Diversidade e a Asociación para a Saúde Emocional na Infancia e na Adolescencia (ASEIA). Na actividade conflúe profesorado de tres materias, María José Vázquez e Ricardo Fandiño, da Materia Xénero, Violencia e Intervención Social (Área Psicoloxía Básica); María Celsa Pédiz, de Epistemoloxía do Traballo Social (Área do Traballo Social) e Katia Rolán, de Avaliación de Programas (Área de Métodos de Investigación Educativa). 

María José Vázquez explica que esta actividade é un traballo bidireccional e de colaboración entre o equipo de traballo do Centro Penitenciario Pereiro Aguiar e a Facultade de Educación e Traballo Social. Esta é a súa terceira edición, apuntando como “cada curso académico incrementase progresivamente o servizo ofertado para enriquecer as propostas que se achegan ás mulleres privadas de liberdade”. Sobre a dinámica desta iniciativa, a profesora explica que o estudantado é formado especificamente na facultade para poder deseñar un produto que responda especificamente á poboación que van a tratar. 

Coñecemento previo das problemáticas

“Primeiramente, a alumnado toma contacto coa evidencia científica de que as mulleres que están cumprindo unha medida xudicial en prisión tenden a presentar máis problemas de saúde mental que a poboación en xeral, e tamén que os homes privados de liberdade”, indica María José Vázquez. Segundo detalla, esta poboación é especialmente vulnerable tanto pola perda que teñen que asumir coa entrada en prisión (como a falta de contacto diario cos descendentes), como polos traumas que foron experimentando ao longo da súa traxectoria vital (como a violencia de xénero, maltrato ou neglixencia na infancia), ademais dos problemas que teñen asociados ao consumo de drogas. A profesora da UVigo lembra neste senso que os estudos epidemiolóxicos e sociodemográficos indican que as sitúan antes do seu ingreso en prisión “nunha posición marxinal que as estigmatiza, en tanto que tenden a presentar baixa instrución, débil posición no mercado de traballo, baixos ingresos económicos e incluso pode que teñan que afrontar en solitario a maternidade”. 

Na vida destas mulleres, destaca María José Vázquez, existen diferentes factores de desigualdade e de exclusión social que deben ser atendidos e considerados nun proceso de rehabilitación e sanción, tal e como recomendan as Reglas de Bangkok (2016). Neste contexto, as e os futuros profesionais do Traballo Social, engade a profesora da UVigo, que atendan a esta poboación deben ser consciente do impacto que tivo a súa historia vital e aínda ten no proceso de recuperación. Así, as actividades que desenvolve o alumnado da UVigo nesta iniciativa apostarán “por crear unha contorna respectuosa, empática e de apoio; sendo especialmente importante para estas mulleres darlle a oportunidade de participar activamente na toma de decisión para cambiar o seu comportamento, sen ampararse nas actitudes coercitivas, nin partenalistas”. 

Empoderamento e benestar

O estudantado e profesorado participante no proxecto ten como obxectivo potenciar o empoderamento e benestar desta poboación, facendo referencia aos procesos psicolóxicos que aparecen implicados no procesamento emocional da información que establece o modelo de Salovey e Mayer (1990), mostrándolles as diferentes redes de apoio que poden ter á súa disposición e finalizando a proposta coa necesidade de medir a eficacia das propostas que se imparten. 

Esta semana, a actividade celebrou na Facultade de Educación e Traballo Social unha xornada focalizada no Centro Penitenciario de Pereiro de Aguiar, explicando o seu director e traballadora social os programas reeducativos, os espazos e necesidades que teñen ao estudantado participante. A sesión tamén quixo establecer un espazo de intercambio e conexión entre alumnado de diferentes materias e cursos do Grao de Traballo Social. Tras este primeiro encontro o alumnado poderá traballar e axustar o deseño dos proxectos que implementarán no centro e que exporán á comunidade educativa nunha segunda sesión conxunta que terá lugar o día 12 de maio. “Con todo isto, os programas formativos deste grao pretenden formar para a profesión, empregando metodoloxía activas e innovadoras e de forma transdisciplinar, tal e como se recomenda no seu programa de desenvolvemento estratéxico”, apunta por último María José Vázquez.