Teses

Moza estudando na biblioteca

Para o depósito da tese de doutoramento débese solicitar o acceso á eido@uvigo.es e a Área de Posgrado do centro no que teña a sede o programa de doutoramento que estea a cursar.

O depósito da tese farase de forma telemática a través da Secretaría Virtual. 
 

Impreso de revisión de tese

 

Requisitos previos

  • A persoa debe estar matriculada no curso académico actual
  • Os datos da tese serán incorporados directamente pola persoa doutoranda na base de datos TESEO
    Accede a TESEO
  • Contar coa avaliación dun plan de investigación actualizado, acompañado dos informes favorables da titoría e da dirección da tese
  • O título do plan de investigación, aprobado na última avaliación anual, e o título da tese deben ser coincidentes
  • O documento de actividades actualizado, coas avaliacións anuais que correspondan e, se é o caso, das actividades formativas obrigatorias e outros requirimentos específicos da memoria de verificación do programa de doutoramento
  • Compromiso documental de supervisión debidamente asinado

 

A tese de doutoramento

  • Unha vez rematada a elaboración da tese, e tras o informe da persoa ou persoas que a dirixen, debe solicitar á CAPD a autorización para defendela. Para iso, enviaralle á área académica competente o exemplar da tese e a documentación xustificativa das mencións que non estea xa recollida no sistema
  • Presentar un exemplar da tese co visto e prace da dirección en formato electrónico (PDF). Este exemplar respectará as normas de estilo  vixentes
  • Resumo de polo menos 3.000 palabras en galego ou castelán, se a tese non está redactada nestas linguas
  • Presentar toda a documentación requirida no caso de que se solicite a mención internacional, a mención de doutoramento industrial, a mención de cotutela e/ou tese que conteña publicacións.
  • No caso das teses presentadas pola modalidade tradicional (non por compendio de artigos), segundo o disposto na Guía de boas prácticas para a dirección de teses de doutoramento, aprobada pola Comisión Permanente da EIDO na sesión do 20/05/2016, presentarase:
    • A declaración de que ningún capítulo de tese sexa transcrición exacta dunha publicación previa
    • As autorizacións que correspondan das persoas coautoras dos artigos presentados como anexos, se é o caso
  • No caso de teses suxeitas a protección de datos, presentaranse dúas versións. Unha reducida na que se eliminarán os contidos afectados polo deber de non difusión, segredo ou confidencialidade e outro exemplar completo que quedará arquivado na universidade baixo o compromiso de confidencialidade. O exemplar reducido será o que se deposite para a súa consulta pola comunidade científica e a versión completa entregaráselle ao tribunal para a súa avaliación

 

Impresos

 

Tribunal

A CAPD, despois de oír á dirección da tese (e/ou de ser o caso, á titoría), proporá unha relación de sete membros do tribunal para avaliar a tese.

Todas as persoas membro serán doutoras con experiencia investigadora acreditada ou cumprimento no momento da solicitude ou unha solicitude anterior.

O tribunal estará formado por unha maioría de membros externos á unviersidade ou institucións participantes no programa, e cumprirá os requisitos de paridade e externalidade.

O tribunal, será nomeado pola Eido entre as persoas especialistas propostas pola CAPD e estará constituído por tres persoas titulares e dúas suplentes.

No caso de que a tese conteña publicacións literalmente transcritas, as persoas coautoras non se considerarán alleas a universidade para os efectos da limitación dun membro por institución.

 

Mención doutoramento internacional

Acreditarase coa presentación da seguinte documentación:

  • 2 informes favorables previos á presentación da tese de 2 persoas expertas doutoras pertencentes a algunha institución de educación superior ou instituto de investigación non español. Nos informes deberá identificarse claramente a Institución que os emite mediante o  seu anagrama ou logotipo, a persoa que o emite coa súa sinatura e selo. De non aparecer debidamente identificada a institución, os informes non serán admitidos
  • Acreditación dunha estadía mínima de 3 meses fóra de España nunha institución de ensino superior ou centro de investigación de prestixio.
  • Escrito da dirección da tese que avale a estadía.
  • Escrito da CAPD do programa de doutoramento que autorice a estadía

Parte da tese (obrigatoriamente como mínimo a introdución, o resumo e mais as conclusións) deberá estar escrita e defenderse nunha das linguas habituais para a comunicación científica no seu campo de coñecemento, distinta a calquera das linguas oficiais en España (a excepción dos países de fala hispana).

O tribunal debe conter polo menos unha persoa experta e doutourada pertencente a algunha institución de educación superior ou centro de investigación non español. Esta persoa será distinta da persoa responsable da estadía (as mesmas condicións rexen para os suplentes do tribunal) e das informantes externas da tese.

 

Tese por compendio de artigos de investigación

As teses por compedio de artigos deben incluir un mínimo de tres artigos de investigación publicados ou con aceptacón definitiva para a súa publicacíon. Os artigos deben estar editados en revistas indexadas na listaxe do ámbito correspondente do Journal Citation Reports ou, en caso de que non sexa aplicable este criterio, poderá substituirse polas bases relacionadas pola CNEAI para estas áreas.

Documentación adicional que se debe aportar:

  • Informe da ou das persoas que dirixen a tese, coa aprobación da comisión académica do programa de doutoramento, o cal debe especificar:
    • A idoneidade da presentación da tese baixo esta modalidade.
    • Os indicios de calidade das publicacións presentadas.
    • A contribución da persoa estudante de doutoramento, se hai máis coautoras.
  • Autorización da revista/editorial para o uso da publicación na tese de doutoramento. No caso de non ter esa autorización, presentará a aceptación por escrito dos coautores/as de que o doutorando presente o traballo como parte da tese.
  • De non contar coa citada autorizacion o doutorando proverá unha versión publicable da tese para o repositorio Investigo, sen os artigos que non conten coa devandita autorización. Recomendase que neste caso figuren como anexos.
  • A Universidade recoñecerá como "tese por compendio de publicacións" cando ademais de cumprirse todo o previsto no artigo 41 do RED, a tese inclúa un mínimo de tres artigos de investigación publicados ou con aceptación definitiva para a súa publicación.

A tese debe presentarse conforme a seguinte estructura:

  • Introdución
  • Obxectivos que se deben acadar
  • Discusión xeral que dote de coherencia e unidade os diferentes traballos
  • Conclusións e bibliografía común
  • Copia íntegra das publicacións

 

Prazos

  • Prazo de depósito e exposición pública da tese: 10 días hábiles en período lectivo a partir da revisión administrativa, período no que calquera persoa doutora poderá consultar a tese ou facer alegacións.
  • Debido á cantidade de documentos e comprobacións necesarias, consonte ao establecido na regulación actual (R.D. 99/2011), cómpre ter en conta que poden ser precisos varios días desde a entrega da documentación ata que se efectúe o depósito. Este só será efectivo unha vez comprobado todo o expediente e cando se publique na web e se notifique á persoa interesada.
  • Aprobación na Comisión Permanente da Eido, a cal autoriza a admisión a trámite da tese e nomea o tribunal.
  • A presidencia do tribunal convocará e a secretaría comunicará a data, hora e lugar da lectura da tese cunha antelación mínima de 10 días hábiles a partir da notificación.
  • 5 días hábiles posteriores ao día de exposición e defensa da tese para a remisión da documentación, da que será responsable a secretaría do tribunal ou a docente en quen delegue.

 

Lectura de tese e defensa pública

Cualificacións: non apto, aprobado, notable, sobresaínte.
Mención cum laude, mediante voto secreto dos membros do tribunal (require unanimidade de votos positivos).
Duración da tramitación: a defensa pública deberá ter lugar nun prazo máximo de tres meses desde a autorización da defensa.

 

Solicitude do título

Despois da defensa da tese e da entrega das actas pola secretaría do tribunal ou persoa que se indique (pode achegarse a través do correo interno ou do rexistro xeral de cada campus), a persoa estudante pode solicitar o título de persoa doutora no servizo de posgrao presentando:

  • Fotocopia do NIF en vigor
  • Partida de nacemento se a persoa interesada é estranxeira
  • Copia das titulacións de acceso (só no caso de que as titulacións non sexan expedidas pola Universidade de Vigo) e orixinais para cotexo.

 

Mención doutoramento industrial

Outorgarase a mención de doutoramento industrial sempre que concorran as seguintes circunstancias:

  • A existencia dun contrato laboral ou administrativo nunha empresa do sector público ou privado ou por unha administración pública. Non pode ser unha universidade
  • Por acordo da Comisión Permanente do 22 de novembro de 2017, a anterior esixencia concrétase nun mínimo de dous anos a tempo completo (ou o seu equivalente a tempo parcial)
  • Que a tese se faga no marco dun proxecto de investigación oficial que se desenvolva na empresa. Esta circunstancia ten que acreditarse e explicarse nunha memoria que tenrá que contar co visto e prace da CAPD

No caso de que o proxecto se desenvolva en colaboración coa universidade, debe existir un convenio que regule esta colaboración, incluíndo o procedemento de selección da persoa doutorada.

Opcionalmente disporemos dun borrador de convenio para o desenvolvemento dun doutoramento industrial. Este convenio asínao a empresa, a universidade e a persoa doutorada. Non é obrigatorio, pero pode ser útil para regular os aspectos da propiedade industrial, propiedade intelectual e a confidencialidade.

  • Diseño de capas de conversión sobre acero para almacenamiento de energía
    Autoría: Aránzazu  Pintos Alonso   
    Dirección:  Ramón Nóvoa Rodríguez e María Beatriz Guitián Saco
    Programa doutoramento: Enxeñaría Química    
    Data: 26 de novembro de 2020
  • Mathematical modelling of some diseases related to water
    Autoría: Faïçal Ndaïrou    
    Dirección:Iván Carlos Area Carracedo e Delfim Fernando Marado Torres
    Programa doutoramento: Auga, Sustentabilidade e Desenvolvemento    
    Data: 26 de novembro de 2020
  • La mediación intrajudicial en supuestos de ruptura de pareja. Reformas necesarias para garantizar su efectividad
    Autoría: Blanca  Otero Otero   
    Dirección: Esther María Pillado González e Francisca Fariña Rivera
    Programa doutoramento: Xestión e Resolución de Conflitos. Menores, Familia e Xustiza Terapéutica    
    Data: 20 de novembro de 2020
  • Estudio de la violencia filio-parental en menores con medidas judiciales de internamiento terapéutico
    Autoría:  Ricardo Fandiño Pascual    
    Dirección: Francisca Fariña Rivera
    Programa doutoramento: Xestión e Resolución de Conflitos. Menores, Familia e Xustiza Terapéutica    
    Data: 17 de novembro de 2020
  • Bioinformatic analysis of single-cell genomes: applications in chronic lymphocytic leukemia
    Autoría:  Tamara Prieto Fernández   
    Dirección: David Posada González
    Programa doutoramento:  Metodoloxía e Aplicacións en Ciencias da Vida    
    Data: 12 de novembro de 2020
  • Sostenibilidad Social en la cadena de valor alimentaria 
    Autoría:  MarianaToussaint Robles  
    Dirección: Pablo Cabanelas Lorenzo
    Programa doutoramento: Análise Económica e Estratexia Empresarial       
    Data: 12 de novembro de 2020
  • O teatro de obxectos en Galicia entre 1970 e 2010: estudo do proceso de emerxencia e desenvolvemento dun xénero escénico no sistema teatral galego 
    Autoría:  José Manuel Breijo Vidal 
    Dirección: María del Carmen Becerra Suárez e Manuel F. Vieites García García
    Programa doutoramento: Estudos Literarios       
    Data: 12 de novembro de 2020
  • Novel designable and biocompatible solvents: biodegradability, synthesis and application 
    Autoría:  Lois Morandeira Conde 
    Dirección: María Ángeles Sanroman Braga e Francisco Javier Deive Herva
    Programa doutoramento: Enxeñaría Química       
    Data: 9 de novembro de 2020
  • Claves históricas y sociales para una relectura de la Medea de Eurípides 
    Autoría:  Almudena  Pérez de Oliveira 
    Dirección: María del Carmen Becerra Suárez e Fernando Romo Feito
    Programa doutoramento: Estudos Literarios       
    Data: 9 de novembro de 2020
  • Black Stitches: African American Women’s Quilting and Story Telling 
    Autoría: Luisa Cazorla Torrado 
    Dirección: María Belén Martín Lucas
    Programa doutoramento: Estudos Ingleses Avanzados: Lingüística, Literatura e Cultura       
    Data: 6 de novembro de 2020
  • Técnicas de modelado y optimización de sistemas contraincendios, seguridad y logística bajo un enfoque de sostenibilidad. Aplicaciones en los sectores industrial y naval.
    Autoría: Roberto Bellas Rivera 
    Dirección: Jacobo Porteiro Fresco e Miguel Ángel Gómez Rodríguez
    Programa doutoramento: Eficiencia Enerxética e Sustentabilidade en Enxeñaría e Arquitectura       
    Data: 6 de novembro de 2020
  • La responsabilidad social y su comunicación en los deportistas de alto nivel  
    Autoría: Javier Abuín Penas 
    Dirección: María Isabel Míguez González e María José Martínez Patiño
    Programa doutoramento: Creatividade e Innovación Social e Sostible       
    Data: 6 de novembro de 2020
  • Sexualidades Des-Xeneradas na Práctica Escénica Contemporánea  
    María Eugenia Romero Baamonde 
    Dirección: Xosé Manuel Buxán Bran 
    Programa doutoramento: 
    Creación e investigación en arte contemporánea       
    Data: 3 de novembro de 2020
     
  • “Nacimiento bajo el agua. Estudio prospectivo en hospital de baja intervención”  
    Autoría: Susana Iglesias Casás  
    Dirección: María Reyes Pérez Fernández  
    Programa doctorado: Ciencia e Tecnoloxía Agroalimentaria       
    Fecha: 3 de noviembre de 2020
  • O léxico da hipoloxía no galego oral  
    Autoría: Fernando Groba Bouza 
    Dirección: Alexandre Rodríguez Guerra e Patricia Fernández de Trocóniz Revuelta 
    Programa doutoramento: Estudos lingüísticos       
    Data: 27 de outubro de 2020
  •  
  •  

NOTA: No caso das teses que se defenden por videoconferencia, as persoas interesadas en asistir virtualmente deberán solicitar o acceso á sala a través de:
- Dirección das teses
- Coordinación do programa de doutoramento ao que se adscribe a tese
- Dirección da Eido (eido.dir@uvigo.gal)

 

  •  
  • The Origins of MasterCard    
    Autoría: Agostinho Campos Ferreira 
    Dirección: Carlos Hervés Beloso e Rafael Vallejo Pousada
    Programa doutoramento: Análise económica e estratexia empresarial          
    Data: 24/11/2020 | 11:00 horas  
    Acto de defensa por videoconferencia
  • Diseño y evaluación de un programa de musicoterapia con personas mayores   
    Autoría: María José González Ojea   
    Dirección: Margarita Rosa Pino Juste 
    Programa doutoramento: Educación, deporte e saúde                 
    Data: 27/11/2020 | 11:00 horas  
    Acto de defensa por videoconferencia
  • Automated structural inspection of facilities associated to terrestrial infrastructure networks from geometric and radiometric data acquired by laser scanning systems   
    Autoría: Ana Sánchez Rodríguez   
    Dirección: Belén Riveiro Rodríguez e Pedro Arias Sánchez  
    Programa doutoramento: Xeotecnoloxías Aplicadas á Construción, Enerxía e Industria
    Data: 27/11/2020 | 10:00 horas  
    Acto de defensa por videoconferencia
  • Biodiversidad de los ecosistemas bentónicos de la plataforma y el talud de Mauritania    
    Autoría: Sidi Mohamed  Mohamed Moctar 
    Dirección: Francisco José Ramil Blanco e Ana Ramos Martos
    Programa doutoramento: Ciencias Mariñas, Tecnoloxía e Xestión           
    Data: 1/12/2020 | 12:00 horas  
    Acto de defensa por videoconferencia
  • The Pragmatic Markers KIND OF and SORT OF in World Englishes    
    Autoría: Héctor Agrafojo Blanco 
    Dirección: Elena Celsa Seoane Posse e Lucía Loureiro Porto
    Programa doutoramento: Estudos Ingleses Avanzados: Lingüística, Literatura e Cultura 
    Data: 03/12/2020 | 12:00 horas  
    Acto de defensa por videoconferencia
  • Nonfinite supplements in the recent history of English    
    Autoría: Carla Bouzada Jabois 
    Dirección: Javier Pérez Guerra  e Hubert Cuyckens
    Programa doutoramento: Estudos Ingleses Avanzados: Lingüística, Literatura e Cultura 
    Data: 04/12/2020 | 16:00 horas  
    Acto de defensa por videoconferencia
  • Modelo predictivo de rendimiento en jóvenes deportistas en las pruebas de velocidad del atletismo  
    Autoría: José Fernando Arroyo Valencia
    Dirección: María José Martínez Patiño e María Carmen Rodríguez Fernández
    Programa 
    doutoramento: Educación, deporte e saúde
    Data: 04/12/2020 | 17:00 horas
    Acto de defensa por videoconferencia
  • On the Translation of Verse Form. Shakespeare's Sonnets into Spanish 
    Autoría:  Tanya Elena Fernández Escudero 
    Dirección: Anxo Fernández Ocampo
    Programa doutoramento: Tradución e Paratradución       
    Data: 09/12/2020 | 11:00 horas
    Acto de defensa por videoconferencia
  • Contribución al desarrollo de nuevas tecnoloxías para biorrefinerías
    Autoría: Lucía Penín Sánchez 
    Dirección: Juan Carlos Parajó Liñares e Valentín Santos Reyes
    Programa doutoramento: Ciencia e Tecnoloxía Agroalimentaria 
    Data: 11/12/2020 | 11:30 horas  
    Acto de defensa por videoconferencia
  • Historias de vida de jóvenes con discapacidad visual    
    Autoría: Pilar Carballo Lado 
    Dirección: Maria Angeles Pilar Parrilla Latas
    Programa doutoramento: Equidade e Innovación en Educación          
    Data: 14/12/2020 | 10:30 horas  
    Acto de defensa por videoconferencia
  • Variation in the clausal complementation system in World Englishes: A corpus-based study of “regret”    
    Autoría: Raquel Pereira Romasanta 
    Dirección: Elena Celsa Seoane Posse e Manfred Krug
    Programa doutoramento: Estudos ingleses avanzados: lingüística, literatura e cultura          
    Data: 14/12/2020 | 10:00 horas  
    Acto de defensa por videoconferencia
  • Verb-governed infinitival complementation in the recent history of English 
    Autoría: Sofía Bemposta Rivas  
    Dirección: Javier Pérez Guerra
    Programa doutoramento: Estudos ingleses avanzados: lingüística, literatura e cultura
    Data: 18/12/2020 | 11:00 horas  
    Acto de defensa por videoconferencia
  • ​​Efecto del procesado y del aceite de cobertura sobre una conserva de pez espada  
    Autoría: Noemí Cobas García 
    Dirección: María Inmaculada Franco Matilla e Sidonia Martínez Suárez 
    Programa doutoramento: Ciencia e tecnoloxía agroalimentaria       ​​​​
    Data: 18/12/2020 | 11:00 horas 
    Acto de defensa por videoconferencia
  • Análisis genético de los polimorfismos morfológico y cariológico en poblaciones gallegas de Nucella lapillus (L)  
    Autoría: Jonathan Fernández Rodríguez 
    Dirección: Juan José Pasantes Ludeña e Juan Galindo Dasilva 

    Programa doutoramento: Metodoloxía e aplicacións en ciencias da vida
    Data: 22/01/2021 | 11:30 horas
    Lugar: Salón de Graos novo. Facultade de Bioloxía. Edf.Ciencias Experimentais

Consulta a base de datos de teses de doutoramento

Consulta TESEO

 

Preguntas frecuentes sobre teses

Non, debe reflectir o ámbito temático da tese, pero poderá modificarse durante o desenvolvemento da tese sempre que respecte o citado ámbito temático. A súa modificación implicará a modificación do Plan de investigación e será necesaria a valoración positiva da persoa que titorice ou dirixa a tese (perfil autorizado) e pola Comisión Académica do Programa de doutoramento.

Se a dedicación é a tempo completo, o máximo son tres anos (con prórroga de un ano e, excepcionalmente, dun ano adicional ata un máximo de cinco anos). Se é a tempo parcial, cinco anos (con prórroga de dous anos e, excepcionalmente, dun ano adicional ata un máximo de oito anos).
 

A duración mínima dos estudos de doutoramento será, a tempo completo e a tempo parcial, de 18 meses, que se contarán desde a admisión do doutorando/a ata a presentación da solicitude do depósito da tese de doutoramento.
 

Unha vez que estea en exposición pública, non poderán facerse modificacións.

Non, as baixas por enfermidade non contabilizan. O/a doutorando/a poderá solicitarlle á CAPD a baixa temporal no programa por enfermidade, embarazo ou por calquera outra causa prevista na normativa vixente por un período máximo dun ano, ampliable ata un ano. 
 

A defensa pública deberá realizarse nun prazo máximo de tres meses desde a autorización da defensa polo órgano designado pola escola de doutoramento (Comisión Permanente da EIDO), salvo causas debidamente xustificadas. Se se supera este prazo, deberán iniciarse de novo os trámites de autorización da tese para a súa defensa. 
 

A proposta do tribunal correspóndelle á CAPD, despois de oír o/a director/a da tese (ou de ser o caso, o/a titor/a). Propoñerá unha relación de seis membros do tribunal que avaliará a tese. A Comisión Permanente da EIDO aprobará e o órgano competente nomeará o tribunal de cinco membros de entre os seis membros propostos pola CAPD.
 

No caso de teses presentadas por compendio de publicacións, non poderán formar parte do tribunal os/as coautores/as das publicacións. Aplícase o mesmo se algún dos capítulos está baseado nun artigo xa publicado como anexo á tese. Tampouco poderá formar parte do tribunal a persoa responsable da estadía.
 

A tese debe incluír un mínimo de tres artigos de investigación, publicados ou con aceptación definitiva para a súa publicación. Os artigos deben estar editados en revistas indexadas na listaxe do ámbito correspondente do Journal Citation Reports (SCI e/ou SSCI). Nas áreas en que non sexa aplicable este criterio, poderá substituírse polas bases relacionadas pola Comisión Nacional Avaliadora da Actividade Investigadora (CNEAI) para estas áreas.
 

O profesorado dos corpos docentes universitarios poderá formar parte dos tribunais de teses de doutoramento aínda que estean en situación de excedencia, xubilación, servizos especiais ou en comisión de servizos.

A lei determina que as teses deben publicarse en aberto. Non obstante, en caso de conflito, existe a posibilidade de solicitar o aprazamento da publicación da tese en aberto. Nas teses por compendio de artigos non existe este problema porque os traballos xa foron aceptados previamente para a súa publicación e así se fai constar ao publicar a tese.
 

Si, é posible sempre e cando se cumpran todos os requisitos establecidos para cada unha delas. A empresa na que se traballa ten que estar de acordo en que o/a doutorando/a realice unha estadía de investigación de polo menos tres meses nun centro estranxeiro.
 

Si, enviando una solicitude de preinscrición por cada un dos programas solicitados. En caso de ser admitido en varios, a matrícula só poderá realizarse nun deles.
 

Poderán dirixir teses de doutoramento todas as persoas doutoras españolas ou estranxeiras con experiencia investigadora acreditada, sempre e cando estean autorizadas pola Comisión Académica do Programa de doutoramento. No caso de que non pertenza ao programa (consultar os recursos humanos en cada Programa de doutoramento),deberá ter un/unha titor/a dentro do programa.
 

Si, sempre que a Comisión Académica o autorice, por motivos xustificados, oídos o doutorando e o director/a ou codirectores/as
 

TESEO é unha base de datos coa a información das teses de doutoramento. A páxina do Ministerio de Educación está creada para permitirlles ás persoas que se doutoren no futuro, introducir os datos da súa tese no sistema. O sistema controlará os distintos pasos polos que pasa a tese e, unha vez aprobada esta, quedará almacenada no sistema para poder ser consultado dende Internet.

É a persoa que, sendo director ou titor dun doutoramento, se encarga de dar traslado á aplicación informática e de xestionar as distintas actividades achegadas polo alumnado para o seu documento de actividades e o plan de investigación. 
 

A tese poderá ser codirixida por un máximo de dúas persoas, sempre que concorran razóns académicas, de interdisciplinaridade ou sexa desenvolvida en colaboración nacional ou internacional. Á codirección necesita autorización da CAPD.
 

Soamente nos casos de teses en cotutela ou doutoramento industrial.

Non temos formulario. Cada institución emite o seu informe nun documento onde ten que vir claramente identificada a universidade ou o organismo de investigación que o emite mediante o seu anagrama ou logotipo, unha descrición da tese e a sinatura e selo da institución. Eses informes deben estar en español, galego ou inglés para que o poidan entender os e as avaliadoras.