Promovido polo Panel para o Futuro da Ciencia e Tecnoloxía da cámara
O investigador Juan Picos participará nun debate sobre incendios forestais no Parlamento Europeo
Centrado nas solucións baseadas na natureza
Dirixido a prestar asesoramento a eurodeputados e eurodeputadas, proporcionándolles análises e información sobre avances científicos e tecnolóxicos, o Panel para o Futuro da Ciencia a Tecnoloxía (STOA) do Parlamento Europeo promove o vindeiro martes 12 de maio unha sesión sobre os incendios forestais. Centrada en como as solucións baseadas na natureza poderían contribuír á prevención e xestión dos lumes, entre os expertos convidados a participar neste foro atópase o investigador da Escola de Enxeñaría Forestal Juan Picos. Na súa intervención, presentará ás e aos representantes da cámara comunitaria algunhas das iniciativas promovidas ao abeiro do proxecto Firepoctep+, cofinanciado pola Unión Europea a través do Fondo Europeo de Desenvolvemento Rural (Feder), no marco do Programa de Cooperación Transfronteiriza Interreg VI-A España-Portugal 2021-2027 (POCTEP).
“Os devastadores incendios forestais de 2025 en varios países da Unión Europea reforzaron a urxencia de pasar dunha resposta reactiva a enfoques preventivos baseados na resiliencia”, sinalan os promotores dun encontro que porá o foco en como a restauración de ecosistemas e a “xestión diversificada" da paisaxe poden reducir o risco de incendios e contribuír á “adaptación ao cambio climático” e á “revitalización do rural”. Nese senso, este evento pretende resaltar o papel das solucións baseadas na natureza e presentar “proxectos exitosos” desenvolvidos en diferentes puntos de Europa, así como xerar unha serie de recomendacións. Con ese propósito, este workshop reunirá no Parlamento Europeo a Anastasia Pantera, profesora da Universidade de Agricultura de Atenas; Ine Vandecasteele, experta da Unidade de Risco Climático e Resiliencia da Axencia Europea de Medio Ambiente; Philiipe Tulkens, subdirector da Misión da UE para a Adaptación ao Cambio Climático; Ragni Fjellgaard Mikalsen, do RISE Fire Research de Noruega, e ao investigador e subdirector da EE Forestal.
Investigar e “cambiar as cousas”
Como “un respaldo, non só aos resultados do proxecto, senón tamén ao esforzo realizado a nivel de visibilización”, define Picos a súa inclusión neste panel de expertos. Nel, centrará a súa intervención tanto na necesidade de solucións baseadas na natureza desde “unha perspectiva ampla”, como nalgunhas das accións impulsadas polos diferentes socios de Firepoctep+, no que participan 17 institucións e entidades de España e Portugal. Centrado na identificación de zonas clave na prevención de incendios forestais extremos ao longo da fronteira entre España e Portugal, o proxecto que se completa a finais deste ano non só abrangueu o desenvolvemento de modelos para a identificación das chamadas “zonas estratéxicas de xestión”, nas que unha actuación preventiva permitiría mudar o comportamento dos incendios forestais extremos, senón tamén a posta en práctica dun conxunto de “pequenas accións” preventivas coa implicación dos axentes locais.
Nese senso, Picos pon de relevo que “un dos obxectivos de proxectos como os Interreg non é só investigar, senón tamén conseguir avanzar e cambiar as cousas”. De aí que incida no positivo de que “as autoridades lexislativas europas se interesasen polo proxecto e polo tipo de solucións que estamos intentando desenvolver para reducir as vulnerabilidades aos grandes lumes forestais”.
Das actuacións sobre o terreo ao marco lexislativo
Na súa intervención no Parlamento Europeo, o investigador principal de Firepoctep+ buscará conectar a idea das solucións baseadas na natureza con accións dirixidas a que esta “evolucione a situacións de menor risco para as persoas, a propia natureza e as infraestruturas”. Nese senso, as “actuacións demostrativas” desenvolvidas nas zonas estratéxicas previamente identificadas teñen como obxectivo promover unha “xestión preventiva” da paisaxe, que permita reducir a cantidade de biomasa naquelas áreas máis propensas á propagación dos lumes. Estas, sinala, abranguen desde recuperar nestes espazos “cultivos que abandonamos e que nos protexían nos incendios”, ao uso do gando, cambios na vexetación ou queimas prescritas. Como exemplos, Picos presentará neste encontro iniciativas como como as levadas a cabo no Baixo Miño cos axentes locais, accións formativas sobre o uso tradicional do lume na xestión do territorio, traballos de silvicultura adaptativa na Paisaxe Protexida do Corno do Bico, en Paredes de Coura, ou accións desenvolvidas en Estremadura para a posta en marcha de “cortalumes produtivos”.
Alén dese obxectivo de promover “cambios a nivel local”, recoñece Picos, a participación en foros como este contribúen tamén que as e os responsables da lexislación europea poidan ter en conta “a variable dos incendios forestais” á hora de abordar normativas, “que aparentemente non están directamente relacionadas” coa temática, pero que si poderían ter efectos neste eido. Ese podería ser o caso desde “a lei de restauración da natureza ata da lei de trazabilidade dos produtos agrarios e forestais”. Nesa mesma liña, destaca o positivo da recente inclusión nun real decreto do Goberno de España do concepto de zonas estratéxicas de xestión, ao tempo que salienta o interese de que este foro comunitario poida achegarse á realidade de dous dos países máis afectados por incendios extremos, xa que, nun escenario de cambio climático, estes constitúen “un risco certo para moitos lugares” europeos “nun futuro non moi distante”.
