UVigo e Zona Franca impulsan a creación e transferencia de coñecemento en computación cuántica con tecnoloxía fotónica cunha cátedra

“Con esta Cátedra apoiarase a actividade do laboratorio experimental en computación cuántica creado recentemente no Vigo Quantum Communication Center da UVigo (VQCC) en colaboración co Centro de Supercomputación de Galicia (Cesga) e que terá como primeiro obxectivo nos tres-cinco próximos anos o desenvolvemento de procesadores cuánticos que permitan resolver problemas de optimización que teñan relevancia práctica en campos como a criptografía, a busca de bases datos ou a simulación de sistemas físicos complexos, entre outros, de xeito moito máis rápido e eficiente que os ordenadores clásicos”. Nestes termos refírese o catedrático da Universidade de Vigo e director do VQCC, Marcos Curty, á Cátedra Consorcio da Zona Franca de Vigo en Computación de Óptica Cuántica que este mediodía asinaron delegado do consorcio, David Regades, e o reitor da UVigo, Manuel Reigosa.

A Cátedra en Computación de Óptica Cuántica, baixo da dirección da UVigo, terá o obxectivo de consolidar o Quantum Optical Computing Lab, así como a creación de oportunidades laborais para investigadores novos. O avance na investigación en comunicación óptica cuántica, en especial o logro dun avanzado sistema de computación fotónica, que utiliza láseres acoplados para a resolución de problemas complexos de optimización combinatoria, ou máquina de ising coherente óptica,  é outro dos obxectivos da cátedra, que tamén traballará na promoción a tecnoloxía cuántica e as STEM, en especial entre o alumnado universitario. 

Construíndo a economía do futuro

Manuel Reigosa agradeceu a colaboración con Zona Franca e destacou a sintonía no xeito de pensar “como debe ser o desenvolvemento da sociedade, traballando máis no coñecemento e construír sociedades que sexan xusta e igualitarias e solidarias”, O reitor de Vigo tamén incidiu na aposta polo público-privado “para xerar esta especie de ecosistema” e destacou que “estamos poñendo as bases para que nas novas tecnoloxías disruptivas que van mudar totalmente a face da sociedade no seu conxunto, nos teñamos un papel fundamental, con voz propia desde o noso territorio”. Reigosa agradeceu que “coa xenerosa dotación desta Cátedra imos poder traer aos mellores para xerar un espazo onde se poida xerar I+D+i que ten que servir ás empresas e sobre todo á sociedade”. 

Pola súa banda, o delegado de Zona Franca asegurou que “estamos participando na construción da economía do futuro arredor da cuántica, a fotónica e a IA que estamos a desenvolver no consorcio”. Regades destacou que Zona Franca financiará desde a Cátedra a atracción de talento internacional “dos mellores en computación óptica cuántica” ademais de que “proporcionará un impulso a un maior desenvolvemento dun sector emerxente e disruptivo como é o cuántico”. Mentres, o alcalde de Vigo sinalou o histórico deste momento “xa que nunca pensamos que seriamos quen de competir desde Vigo coas tecnoloxías máis avanzadas deste planeta”.

Inés González, directora xeral do Consorcio, tamén incidiu “na alianza estratéxica da Zona Franca coa Universidade de Vigo en todos aqueles proxectos que supoñen transferencia de coñecemento como xa ocorre coa Cátedra ARDÁN", mentres a senadora e primeira tenente de alcalde, Carmela Silva, chamou a atención “sobre o sesgo de xénero que teñen estos novos sectores e reclamou a presenza do talento de máis da metade do mundo nas tecnoloxías emerxentes e disruptivas”.

Tecnoloxía fotónica para desenvolver un ordenador cuántico

O pasado mes de xaneiro, a Universidade de Vigo e o Cesga impulsaban, cun investimento de 2,4 M€, a creación do Quantum Optical Computing Lab, un laboratorio especializado en computación cuántica óptica no que se traballará no desenvolvemento dun procesador cuántico. “Existen diversas tecnoloxías para desenvolver ordenadores cuánticos, como, por exemplo, superconductores, iones atrapados, átomos neutros o tecnoloxía fotónica entre outras e cada unha ten vantaxes e inconvenientes. Nós decantámonos por tecnoloxía fotónica por dous motivos principais: primeiro porque nos parece unha de las tecnoloxías máis prometedoras e, segundo, os outros laboratorios experimentais que temos no VQCC son tamén en tecnoloxía fotónica e isto permítenos atopar de xeito moito máis sinxelo sinerxías e colaboracións entre os diversos grupos de investigación”, explica Marcos Curty.

O novo laboratorio permitirá afondar na investigación sobre computación cuántica óptica como unha plataforma experimental específica, consolidándose como infraestrutura singular e aberta, para facilitar a colaboración con investigadores externos mediante protocolos comúns. Co desenvolvemento deste novo sistema de computación cuántica óptica poderíanse resolver problemas de optimización complexos moito máis rápido e consumindo menos enerxía que cos procesadores clásicos, ao permitir acelerar múltiples algoritmos de intelixencia artificial e con utilidades, tamén, en deseño de materiais, loxística, planificación sanitaria ou bioinformática. Nesta liña, facilitaría a busca de solucións a problemas como encontrar as mellores rutas en loxística, crear calendarios eficientes, deseñar novos materiais ou xestionar carteiras de investimento, entre outros. Así mesmo, o Quantum Optical Computing Lab permitirá posicionar a Galicia dentro da plataforma experimental da futura Fábrica europea de intelixencia artificial debido ás súas sinerxías e a potencialidade para executar algoritmos de IA de forma máis eficiente, contribuíndo á investigación e o desenvolvemento de infraestruturas de computación de vangarda e á mellora da soberanía tecnolóxica.

240.000 de financiamento anual para a Cátedra

A Cátedra terá unha dotación anual de 240.000 euros que achegarán ao 50% UVigo e Zona Franca,. Así mesmo, a UVigo achegará o espazo físico para o desenvolvemento da investigación, equipamento científico e servizos de apoio para a operatividade do laboratorio por un importe de 50.000 euros, ao que se engaden 70.000 en concepto de persoal investigador sénior postdoutoral a tempo parcial. Pola súa banda, Zona Franca destinará os 120.000 euros da súa achega a financiar horas de investigación sénior postdoutoral. 

Dúas persoas en representación da UVigo e outras dúas de Zona Franca, integrarán a comisión de seguimento e comisión técnica de xestión do convenio, que terá unha duración de catro anos.